Geert Lambert


Waar is het transparante Europa, meneer Verhofstadt?
oktober 19, 2007, 10:19 am
Filed under: Burgerrechten, EU, Senaat

Het lijkt erop dat de toegenomen transparantie die de Europese Unie ten tijde van de Conventie kenmerkte, samen met de Grondwet in de prullenmand beland is. Niet alleen is het nieuwe verdrag dat de Grondwet vervangt op een overhaaste en ondoorzichtige manier tot stand gekomen, ook wordt de schaar gezet in essentiële bevoegdheden van het Europees parlement. Guy Verhofstadt, de gewezen voorvechter van een transparante en democratische Unie, vindt het allemaal best.

“De burgers vinden dat alles veel te veel boven hun hoofd bedisseld wordt en willen een betere democratische controle.” Eind 2001 beloofde premier Verhofstadt in een plechtige Verklaring van Laken beterschap: er zou een glasheldere Europese Grondwet worden geschreven waardoor de Unie er een stuk democratischer op zou worden. De manier waarop die Grondwet tot stand kwam was uniek: in de Europese Conventie hadden onder meer vertegenwoordigers van de nationale parlementen en de sociale partners zitting. Het eeuwige gezeur over ondoorzichtige achterkamertjespolitiek moest maar eens ophouden.

Zes jaar later is de Grondwet dood en begraven. Het nieuwe verdrag dat heel wat van de ter ziele gegane grondwet overneemt wordt vandaag in Lissabon hoogstwaarschijnlijk goedgekeurd. Deze keer werden de nationale parlementen niet uitgebreid geconsulteerd. Integendeel: het werd hen én de publieke opinie zo moeilijk mogelijk gemaakt om het hele proces te volgen.

Op 19 juni kregen de nationale parlementen een ‘ontwerp-mandaat’ voorgeschoteld dat de basis vormde voor een intergouvernementele conferentie (IGC) die het nieuwe verdrag moest opstellen. De tekst was een onleesbare opsomming van te herziene onderwerpen, artikelen en toevoegingen. De parlementen kregen nauwelijks enkele dagen de tijd om hun opmerkingen te geven aan de vertegenwoordigers van hun regering. In België was het parlement op dat moment ontbonden.

Terwijl Italië het hele proces dreigt stil te leggen omwille van de nieuwe zetelverdeling in het Europees parlement, vindt België het zelfs niet nodig dat de besluitvorming democratisch gecontroleerd wordt. Een nieuw Europees verdrag goedkeuren is bij ons wel vaker een lopende zaak.

Op vrijdag 5 oktober stelde de IGC het definitieve ontwerp van het nieuwe verdrag ter beschikking. Pas toen bleek dat de tekst grote toegevingen doet aan de Amerikaanse visie op de ‘war on terror’. Artikel 24 van het EU-Verdrag sluit het Europees Parlement uit van de regelgeving inzake de bescherming van persoonsgegevens. Ter herinnering: enkele jaren geleden voerde het EP een heroïsche strijd met de Commissie, die de persoonsgegevens van vliegtuigpassagiers wilde doorgeven aan de VS in het kader van de Amerikaanse Patriot Act. Het was één van de weinige dossiers waar het parlement echt zijn tanden liet zien. Vandaag schuift de IGC het parlement simpelweg aan de kant. Met het nieuwe verdrag kunnen de Europese parlementsleden zelfs niet meer discussiëren over het onderwerp.

Deze regelgeving wordt vanaf nu alleen door de Raad vastgelegd. Dit druist in tegen de diepgewortelde beginselen van de rechtstaat: de bescherming van de persoonlijke rechten en vrijheden is één van de eerste taken van een parlement en mag zeker niet uitsluitend aan de regeringen worden overgelaten. De gebeurtenissen na 9/11 hebben aangetoond dat we de bescherming van de persoonlijke rechten en vrijheden, zoals we die in onze westerse democratieën kennen, niet op de helling mogen laten zetten door de ‘war on terror’. En dat is precies wat hier gebeurt.

Op woensdag 17 oktober, geen twee weken na de bekendmaking en één dag voor de Europese top, kreeg het Belgische parlement anderhalf uur de tijd om zijn opmerkingen mee te geven aan de Belgische onderhandelaar Guy Verhofstadt. Toen ik er mijn ongenoegen over art. 24 toonde, was de premier kort: “Je hebt in juni nochtans geen bezwaar gemaakt tegen het mandaat.” Tot zover de transparantie en democratie van de Verklaring van Laken.

Verhofstadt ging er gemakshalve aan voorbij dat deze bepaling achteraf door een werkgroep van juristen in de IGC was uitgedokterd. Alleen helderzienden konden in juni dus bezwaar maken. Blijkbaar is het echt niet de bedoeling dat het parlement zich uitspreekt over ‘details’ als de bescherming van de burgerlijke vrijheden.

Pikant detail: de rooms-blauwe coalitie gooit het deelakkoord over Buitenlands Beleid al na een week overboord. De daarin geformuleerde stoere intentie dat de regering pleit voor een doorgedreven betrokkenheid van het Europees parlement bij de Europese samenwerking op het gebied van Justitie en Binnenlandse Zaken, meerbepaald inzake gegevensuitwisseling, blijkt nu al een lachertje te zijn. De Open VLD presteert het om hun eigen akkoord onmogelijk te maken, de CD&V laat rustig begaan. Vinden ze het niet erg of hebben ze de tekst niet gelezen? Geen van beide opties is hoopgevend.

De afgelopen weken hebben één zaak aangetoond: democratie en transparantie zijn een luxe in Europa. Zolang de Raad punten te winnen heeft bij de publieke opinie is er geen houden aan. Maar van zodra er moeilijkheden opduiken wordt er teruggeplooid op een wazige besluitvorming achter gesloten deuren.

En waar is onze rebelse voorvechter van Europese democratie gebleven? Is hij er als premier aan gewend geraakt om het parlement buitenspel te zetten of verwacht hij straks, als er namen geplakt worden op de nieuw gecreëerde functies, dat zijn Europese collega’s even aan hem denken?

(deze opiniebijdrage verscheen vandaag in De Standaard)

Advertenties

Geef een reactie so far
Plaats een reactie



Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s



%d bloggers liken dit: